پاسداران بي ادعاي محيط زيست آباده

طرح کارآفريني ورمي کمپوست

با رشد روزافزون جمعيت، افزايش سطح رفاه و تنوع كمي و كيفي در مصرف مواد غذايي، توسعه صنايع تبديلي و رشد پديده شهرنشيني، دفع زباله و مواد زايد آلي به يك مشكل به ويژه در شهرهاي بزرگ تبديل شده است. امروزه فرآوري مواد زايد آلي به سه روش سوزاندن، دفن در محل هاي خاص و بازيافت يا استفاده مجدد انجام مي پذيرد. روش بازيافت علاوه بر اينكه در حفظ محيط زيست و كاهش آلودگي موثر است مي تواند مواد زايد را به عنوان مواد خام، مجددا در چرخه مصرف قرار دهد و از تخريب بيشتر محيط زيست پيشگيري كند. از بين انواع محصولات بازيافتي مي توان به ورمي كمپوست (vermicompost) يا كمپوست كرمي كه در كشورهاي مختلف جهان با استقبال گسترده اي روبه رو شده است، اشاره كرد.

    ورمي كمپوست چيست؟
    ورمي كمپوست، عبارت است از كود آلي بيولوژيك كه دراثر عبور مداوم و آرام مواد آلي در حال پوسيدگي از دستگاه گوارش گونه هايي از كرم هاي خاكي و دفع اين مواد از بدن كرم، حاصل مي شود. اين مواد هنگام عبور از بدن كرم آغشته به مخاط دستگاه گوارش (موكوس)، ويتامين ها و آنزيم ها شده كه در نهايت به عنوان يك كود آلي غني شده و بسيار مفيد براي ساختمان و بهبود عناصر غذايي خاك، توليد و مورد مصرف واقع مي گردد. بنابراين، ورمي كمپوست عبارت است از فضولات كرم به همراه درصدي از مواد آلي و غذايي بستر و لاشه كرم ها.

    برتري ورمي كمپوست به كمپوست معمولي
    ورمي كمپوست ماده اي شبيه به پيت (peat) است كه به خوبي تغيير فرم يافته و ساختار، تخلخل، تهويه، زه كشي و ظرفيت نگهداري رطوبت آن در حد آلي مي باشد. توليد ورمي كمپوست تعداد ريز موجودات بيماري زاي گياهي (pathogenic microganisms) را به شدت كاهش داده و بنابراين از اين نظر برتري نسبي به كمپوست معمولي دارد. توليد كمپوست به عنوان يك فرآيند هوازي منجر به معدني شدن (mineralization) نيتروژن مي شود كه در مورد توليد ورمي كمپوست، استفاده از كرم هاي خاكي باعث تسريع اين روند مي گردد. فرآيند هوموسي شدن (Humification) كه در مرحله رسيدگي (Maturation stage) كمپوست سازي اتفاق مي افتد، در طول فرآيند توليد ورمي كمپوست، بزرگتر و سريع تر اتفاق مي افتد. كود توليدي در اين روش به علت بالا بودن نسبت كربن به ازت (C/N15) فاقد بوي نامطبوع و فعاليت حشرات مزاحم مي باشد.

هدف از ورمي کمپوست

اشتغال زايي

صرفه اقتصادي

حفظ توان توليد در دراز مدت

پايداري منابع خاك

کاهش اثرات نامطلوب زباله‌ها

جلوگيري از آلودگي محيط زيست

توليد محصولات غذايي با كيفيت

مبارزه با معايب كودهاي شيميايي و هزينه بالاي آنها

تأمين و تضمين سلامت جسمي

گامي موثر در دستيابي به توسعه پايدار

 خواص ورمي کمپوست
سبک و فاقد هرگونه بو
عاري از علفهاي هرز
حاوي ميکروارگانيسمهاي هوازي مفيد مانند ازتو باکتري ها
بالا بودن ميزان عناصر اصلي غذايي در مقايسه با ساير کودهاي آلي
دارا بودن عناصر ميکرو مانند آهن روي و منگنز
دارا بودن مواد محرکه رشد گياهي نظير ويتامين ها به ويژه ويتامين ب 12
قابليت بالاي نگهداري آب و مواد غذايي
فرآوري آسان و سريع تر از بيوکمپوست
عاري از باکتري هاي غير هوازي قارچ ها و ميکروارگانيسم هاي پاتوژن
اصلاح کننده خصوصيات فيزيکوشيميايي و بيولوژيکي خاک
وجود عناصر ازت ، فسفر ، پتاسيم ، کلسيم ، آهن، روي ، مس و منگنز
استفاده از ورمي کمپوست در تهيه ي چاي کمپوست

يک کود بيو ارگانيک بوده که بسيار نرم، سبک، تميز و بي بو هست و ظاهري شبيه به چاي گرانول يا قهوه دارد. باعث اصلاح خاک با کيفيت بالا مي شود.
مواد مغذي براي پرورش ماهي و خوراک دام و طيور مي باشد.

مناسب ترين گونه كرم خاكي براي توليد ورمي كمپوست

    به طور مثال گونه Lampite mauritti به منظور مديريت و بهبود ساختمان خاك مورد استفاده قرار مي گيرد. ولي مناسب ترين گونه براي توليد ورمي كمپوست، گونه Eisenia foetida بوده كه به رنگ قهوه اي مايل به قرمز و كوچكتر از كرم هاي خاكي معمولي مي باشد. كرم ها جزو جانوران هرمافروديت مي باشند، يعني هر كرم اندام هاي نر و مادگي را توامان دارد، ولي نهايتا كرم با اتصال به جفت ديگر از طريق دو كليتلوم (clitellum) و تبادل اسپرم عمل جفت گيري را انجام مي دهد. سپس هر كرم يك كيسه تخم ريزي در كليتلوم خود تشكيل مي دهد. (كليتلوم قسمتي برجسته در تنه كرم است و در بند هاي نزديك سر يك كرم بالغ قرار دارد). كيسه هاي تخم ريزي يا همان كوكون ها به رنگ زرد كهربايي بوده و در داخل آن حدود 7-3 نوزاد لارو وجود دارد.
    بنابراين افزايش تعداد كرم ها در هر نسل به صورت تصاعد نسبتا هندسي، خواهد بود. وزن هر كرم بالغ بين 5/0 تا 1 گرم بوده و در هر كيلوگرم حدود 1000 تا 2000 نخ كرم وجود دارد. فاصله بين دو نسل (از تخم تا تخم) در شرايط نرمال حدود 3 ماه بوده و عمر كرم ها بين يك تا دو سال متغير است.

    كاديلاك كرم ها
    گونه ايزينيا فتيوا كه در آن كرم كود و كاديلاك كرم ها نيز گفته مي شود، از بستري كه شامل مواد نيمه پوسيده مانند كود گاوي، كود اسبي (كودها بايد خشك باشند)، كاه و كلش غلات و برخي زايدات و بقاياي گياهي مي باشد، تغذيه مي كند. در داخل اين بستر اصلي مي توان مواد تازه اي چون زايدات سبزيجات و ميوه جات، مواد آلي و قابل تجزيه زباله هاي خانگي، پسماندهاي كارخانجات غذايي و حتي لجن و فاضلاب (به جز فاضلاب صنعتي)، اضافه نمود. رطوبت مطلوب بستر، هوادهي، تغذيه و جلوگيري از سفت شدن بستر و نگهداري PH در حد 8-7 از نكات كليدي در توليد ورمي كمپوست مي باشد.

    كود مرغي براي كرم ها سمي است
     به طور كلي بايد عنوان نمود كه بقاياي آلي غني از نيتروژن به جز كود مرغي كه براي كرم ها سمي است، براي بستر لازم و ضروري است. اين كرم ها در خارج از سفره غذايي حركت نمي كنند و به همين خاطر جمعيت اين كرم ها بسته به دسترسي آنها به مواد غذايي رشد كرده و تثبيت مي شود. اين كرم ها از نور آفتاب و بارندگي گريزان بوده، بايد آنها را از اين دو عامل محافظت نمود.

 روش هاي توليد كمپوست

    روش هاي مختلفي براي توليد ورمي كمپوست وجود دارد كه ساده ترين راه آن، روش پشته اي مي باشد كه براي انجام آن مي بايست:
    1 ـ زميني مسطح، بدون سنگ و كلوخ وخرده شيشه انتخاب و سطح آن را مرطوب و سپس كاملا كوبيد تا سفت شود. علت اين امر جلوگيري از ايجاد هيبريد كرم هاي مورد استفاده با كرم هاي خاكي معمولي و زايل شدن آنها مي باشد.
    2 ـ ايجاد سايبان براي محافظت كرم ها در برابر بارندگي و نور آفتاب
    3 ـ ايجاد پشته اي از كود گاوي نيمه پوسيده به شكل گنبدي به عرض 70 و ارتفاع 50 سانتي متر و طول دلخواه و آبياري فراوان آن به منظور خروج شيرابه كود
    4 ـ ايجاد شيار در طول خط الراس پشته به عمل 15 سانتي متر و ريختن كرم ها به داخل آن و سپس برگرداندن كود روي كرم ها
    5 ـ آبپاشي پشته به صورت روزانه به منظور حفظ رطوبت آن
    6 ـ جداسازي كرم ها از پشته پس از توليد ورمي كمپوست با استفاده از غربال
    كرم ها و كاربرد آن
    همان طور كه در اين مقاله آمده است كاربرد اين كرم ها شامل:
     - مديريت كود در مزارع پرورش گاو، اسب و خرگوش و پسماند كارخانجات توليد لبنيات
    - كاهش زباله هاي مدارس، بيمارستان ها و موسسات
    - تبديل زباله هاي غذايي و جامدات آلي به ورمي كمپوست در مقياس بزرگ
    - استفاده از ورمي كمپوست در بهبود و اصلاح خاك مزراع و گلخانه ها و به تبع آن افزايش كيفيت و كميت محصولات
    - توليد پروتئين كرم به عنوان جيره غذايي آبزيان و طيور با استفاده از خشك كردن و پودر كردن لاشه بدن كرم هاي مسن مي باشد. همچنين استفاده از ورمي كمپوست در تهيه چاي كمپوست توليد مثل كرم ها و به تبع آن افزايش جمعيت كرم ها و فروختن آنها به واحدهاي متقاضي را نيز مي توان افزود.

    توجيه اقتصادي اين طرح

     قيمت هر كيلوگرم كود ورمي كمپوست بسته بندي شده در حدود 400 تومان و قيمت يك كيلوگرم كرم زنده حدود 20 تا 30 هزار تومان مي باشد. در توليد مكانيزه، قيمت تمام شده هر كيلوگرم بين 150 تا 200 تومان بوده و در كشاورزي ارگانيك و كشت هاي گلخانه اي، پاك ترين و مناسب ترين بستر مي باشد كه، سبب بازدهي بيشتر محصولات كشاورزي خواهد گرديد.
    اميد است در كشور ما نيز همچون كشورهاي توسعه يافته به جاي كودهاي شيميايي كه متاسفانه چندين دهه است استفاده از آن در مزارع كشاورزي به طور فزآينده اي رو به گسترش بوده و داراي خطرات زيست محيطي بالقوه و خطرناكي مي باشند، به تدريج از اين كودهاي ارگانيك و طبيعي استفاده شود. 
   

مشخصات و ويژگيهاي کالا

اين واحد توليدي دو محصول عمده توليد خواهد کرد. يکي از اين محصولات توليد کرم خاکي مي باشد. بر اساس آناليز ها و تجزيه هاي شيميايي صورت گرفته بر روي کرم هاي خاکي پرورشي، معلوم گرديده است که کرم هاي خاکي حاوي 60 تا 70 درصد پروتئين خام و اسيد آمينه هاي ضروري از قبيل آنالين، ليزين، سستئين و ...، ويتامين هاي مختلف از جمله ويتامين هاي گروه B عناصر معدني مانند آهن ، منگنز، کلسيم و مواد غير قابل هضم بسيار کم مي باشد. دومين محصول کود بيولوژيک يا ورمي کمپوست مي باشد که اين کود داراي عناصر غذايي بسيار غني به ويژه ازت بوده و تدريجا آنها را در اختيار گياه قرار مي دهد.(اين نکته از نظر حاصل خيزي خاک بسيار قابل اهميت است.)ورمي کمپوست چندين برابر وزن خود، آب را در خود ذخيره مي کند و با تغيير دانه بندي و قدرت نگهداري مواد غذايي گياهان در خواص فيزيکي و شيميايي و بيولوژيکي خاک تاثير بسزايي دارد. يکنواختي دانه بندي ورمي کمپوست و بي بو بودن آن از نکات برجسته اين کود توليدي مي باشد.

امکانات مورد نياز:

الف- فضا

ب- تجهيزات و ماشين آلات:

ج- مواد اوليه:

منابع انساني :

ابعاد اقتصادي طرح (در طي يک سال و بر حسب 1000ريال)

قيمت ورمي کمپوست و کرم خاکي توليد شده مي بايست بر اساس معيارهاي بازار داخلي تنظيم و ارائه شود از اين رو قيمت پيشنهادي ما که در محاسبات اقتصادي اين گزارش نيز منظور شده است براي هر کيلو گرم از محصولات عبارتند از:

هرکيلو گرم ورمي کمپوست=1000ريال

درآمد حاصل از فروش ورمي کمپوست توليد يک سال مزرعه برابر خواهد بود با

هرکيلو گرم پودر کرم خاکي=7000ريال

درآمد از حاصل از فروش ورمي کمپوست طي توليد يک سال مزرعه  برابر خواهد بود با

قيمت به هزار ريال 540000=540*1000

درآمد از حاصل از فروش محصولات کرم خاکي در طي يک سال کاري مزرعه برابر خواهد بود با

175000=7000*25

و از جمع فروش دو محصول توليدي فروش کل مزرعه معادل

715000هزار ريال=17500+540000

سازمان هاي حمايت کننده طرح

الف- سازمان هاي حمايتي:

صندوق حمايت از فرصت هاي شغلي، وزارت جهاد کشاورزي، بانک کشاورزيف ساير موسسات مالي و اعتباري  و  جهاد دانشگاهي

ب- سازمان هاي نظارتي:

موسسه تحقيقات آب و خاک و  وزارت جهاد کشاورزي

ج-مراکز بهره برداري کننده:

گلخانه ها، مزارع و باغها(خصوصي و دولتي)، شرکت خدمات حمايتي کشاورزي و شرکت صادرات و واردات

شيوه بازاريابي و معرفي محصول

ü  فروش و معرفي الکترونيکي: يکي از راه هاي فروش محصولات توليد شده به خارج از کشور تهيه و معرفي يک سايت اينترنتي مي باشد که طراحي يک وب سايت تخصصي به راحتي اينکار را انجام مي دهد.

ü     فروشندگي شخصي: معرفي شفاهي بصورت مذاکره به قصد فروش و بازاريابي

ü  هدايا و جوايز فروش: به فروشگا هاي عرضه کننده محصولات مي توان هدايا و جوايزي جهت ارائه محصول در نظر گرفت.

ü  تبليغات نمايشي در محل خريد: تهيه فيلم و عکس از از نحوه توليد محصولات و يا تاثيرات مفيدي که اين کود بروي گياهان داشته است.

ü     تبليغات اختصاصي مانند کارهايي نظير کنفرانس هاي مطبوعاتي

ü     حضور در نمايشگاه هاي صنفي و گل و گياه

ü     انواع کاتالوگ: تهيه بروشورهاي رنگي کوچک و بزرگ

ü     نوشته هاي مختلف مانند بيلبورد بدنه اتوبوس ها ديوار نويسي روزنامه ها مجلات و تابلوها

ü     پوسترهاي گوناگون: حسب بازار پوسترهاي مختلف تهيه شود.

 ضحی روستا-۱۳۸۸

ایده‌ای در دنیا وجود دارد که تولید انرژی از سوخت‌های غیرفسیلی یک هنر است!

اين روزها به قدري در منطقه آباده باد مياد که  کلافه کنندست! نيست؟

اما واقعا اين يه فرصت و موهبت الهيه که جدي تر بينديشيم که مي توانيم به آساني از موهبت باد به عنوان انرژي پاک و ارزان قيمت بهرمند شويم.

از طرفي

 با گسترش روزافزون نياز به انرژي و محدوديت منابع فسيلي، افزايش آلودگي محيط زيست ناشي از سوزاندن اين منابع، بحث گرم شدن هوا و اثرات پديده گلخانه‌اي، ريزش باران هاي اسيدي و ضرورت متعادل نمودن نشر CO2 همگي لزوم صرفه جويي در مصرف سوخت هاي فسيلي و توجه مضاعف به استفاده از منابع انرژي تجديد پذير را ايحاب مي كند.
در بين انرژي هاي تجديدپذير، انرژي باد يكي از اقتصادي ترين روش هاي توليد برق است كه آلودگي محيط زيست را در پي نداشته و پايان پذير نيز نيست.

طبق آمار موجود توليد هر كيلو وات ساعت انرژي الكتريكي از باد مي تواند از انتشار حدود يك كيلوگرم CO2 در مقايسه با نيروگاه هاي سوخت فسيلي جلوگيري نمايد. به طور كلي با جايگزيني انرژي برق بادي به جاي انرژي برق توليدي از نيروگاه سوخت فسيلي مي توان از انتشار گازهاي گلخانه اي كاست.

در زماني كه برق مورد نياز شبكه توسط توربين هاي برق بادي تزريق مي شود برق توليدي ساير نيروگاه ها كاهش يافته از اين رو در مصرف سوخت فسيلي اين نيروگاه ها صرفه جويي مي گردد كه با توجه به ميزان تزريق برق بادي به شبكه، از انتشار آلاينده هاي محيط زيست كاسته خواهد شد.

از طرف ديگر مي توان به جاذبه هاي طبيعي و چشم انداز سيستم هاي انرژي بادي كه در معرض ديد افراد قرار مي گيرند اشاره كرد كه نمايي از انرژي پاك براي مردم تلقي مي شود. در ضمن از سطح زميني كه براي احداث مزرعه برق بادي اختصاص مي يابد 99% آن قابل استفاده مي باشد. گرچه پره هاي توربين هاي بادي نوعا بيشتر از 10 متر !! قطر دارند اما از آنجا كه در ارتفاع بالاتر از 20 متري قرار دارند، اجازه فعاليت هاي كشاورزي و دامپروري تا كنار برج توربين ها همچنان فراهم است و شواهد مويد اين است كه حيوانات اهلي و وحشي اطراف مزارع بادي نيز متحمل اثر سوئي نمي گردند. هم چنين مطالعات در كشورهاي پيشرو در اين تكنولوژي نشان مي دهد كه تنها 1% از كل سطح مزارع بادي توسط خود اين توربين ها اشغال مي شوند. در نتيجه با توجه به موارد فوق انرژي بادي در كاهش هزينه هاي اجتماعي در مقايسه با نيروگاه هاي سوخت فسيلي كه در برگيرنده اثرات برون زايي منفي مي باشند توجيه پذير مي باشد و برق حاصل از آن مي تواند به عنوان يك انرژي پايدار در توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشور مورد استفاده قرار گيرد.

با توسعه این صنعت تحولات و پیشرفت‌های آشکاری را شاهد خواهيم بود... 

بايستي متذکر شد اشتغال‌زایی، ایجاد شغل این صنعت در میان دیگر صنایع انرژی از همه بیشتر است. زیرا هم ظرافت‌های یک تکنولوژی تقریباً بالا را داشته و از طرفی موجب صرفه‌جویی فرآورده‌های نفتی و مشتقات آن به عنوان سوخت می‌شود. در ضمن در سالم‌سازی محیط‌زیست بسیار تأثیرگذار است.

لازم به ذکر است ایران هم در این زمینه سرمایه‌گذاری هايي کرده از جمله سایت‌های بادی منجیل و رودبار را مي توان نام برد.

بد نيست ما هم جدي تر به اين انرژي پاک و ارزان قيمت فکر کنيم!

فن آوري سبز به نام ورمي کمپوست (Vermicompost) 

 سعي مي کنم وقتي بگذارم و در خصوص اين فن آوري سبز بنويسم. 

 راستش کسانی که با من در ارتباط هستند زیاد شنیدن که مي گم نون تو زباله است...

 حالا شما بگيد نيست؟!

 اينم يه فرصت خوبه براي کساني که دنبال کار مي گردند! 

 خب بيايد و کارآفريني کنيد اونم از نوع سبزش...

يكي از بهترين روشهاي مديريت مواد زايد جامد شهري، تبديل آنها به كمپوست است كه اين روند نقش بسيار مهمي در مديريت بهينه پسماندها دارد و علاوه بر كاهش مشكلات اقتصادي، بهداشتي و زيست محيطي، نقش مهمي در توليد مواد آلي و جايگزيني كودهاي پر مخاطره شيميايي و نيز رهايي اكوسيستم هاي آبي و خاكي از آلودگي زباله هاي توليدي دارد.

در اين فن آوري با استفاده از كرم خاكي از كليه منابع آلي از جمله زباله هاي خانگي ،ضايعات كشاورزي، لجن تصفيه فاضلاب كود آلي بسيار مغذي ، تميز و بي بو با توانايي اصلاح خاك و حفظ آب توليد شده كه در صنعت كشاورزي و باغداري و پرورش آبزيان و دام و طيور استفاده بسيار مفيدي خواهد داشت

 از آنجايي كه بيش از 70 درصد از زباله هاي توليد شده در شهرهاي کشور، مواد آلي و قابل تبديل به كمپوست است و از سويي ديگر هزينه هاي توليد نسبتاً پايين و سادگي اين فرايند که حتي در مقياس صنعتي و كوچك نيز مي توان از اين فن آوري استفاده كرد.

بنابراين هم از نظر محيط زيستي هم از نظر اقتصادي قابل توجيه مي باشد.

ورمي ﻛﻤﭙﻮﺳﺖﭼﻴﺴﺖ ؟

ﮔﻮﻧﻪﻫﺎﻳﻲ از ﻛﺮم ﻫﺎي ﺧﺎﻛﻲ قادرند با ﻋﺒﻮر ﻣﺪاوم و آرام ﻣﻮاد آﻟﻲ درﺣﺎل ﭘﻮﺳﻴﺪﮔﻲ از دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش خود و آﻏﺸﺘن اين مواد ﺑﻪ ﻣﺨﺎط، وﻳﺘﺎﻣﻴﻨﻬﺎ و آﻧﺰﻳﻤﻬﺎي موجود در دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش، ﻳﻚ ﻛﻮد آﻟﻲ ﻏﻨﻲ ﺷﺪه و ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﻋﻨﺎﺻﺮ ﻏﺬاﻳﻲ ﺧﺎك ﺗﻮﻟﻴﺪ کنند.

هدف از ورمي کمپوست؟

      کاهش اثرات نامطلوب زباله‌ها

      جلوگيري از آلودگي محيط زيست

      اشتغال زايي

      صرفه اقتصادي

      حفظ توان توليد در دراز مدت

       پايداري منابع خاك

       توليد محصولات غذايي با كيفيت

       مبارزه با معايب كودهاي شيميايي و هزينه بالاي آنها

       تأمين و تضمين سلامت جسمي

       گامي موثر در دستيابي به توسعه پايدار

نتيجه استفاده بي رويه از كودهاي شيميايي:

       تشديد آلودگي آب و خاك

       تخريب ساختمان خاك

       شور و سفت شدن خاک

       سرطان و جهش هاي ژنتيکي در انسان

       بر هم خوردن تعادل عناصر غذايي خاك

       ايجاد محصولات غذايي بي کيفيت و آلوده

       صرف هزينه هاي گزاف توليد محصولات غذايي و کشاورزي

مهمترين ويژگي‌ها و امتيازات ورمي کمپوست

اصلاح بافت فيزيكي خاك

بالا بردن ضريب حفظ رطوبت در خاك

حاوي تركيباتي چون نيتروژن، پتاسيم، كلسيم، منيزيم،  فسفر

آنزيم‌ها، ميكروارگانيسم‌ها و هورمون‌هاي مختلف موجود در آن براحتي توسط گياهان قابل جذب است.  

مقدار قابل توجهي چربي دارد که ان را به كود كامل تبديل نموده

فقط يك بار استفاده از اين كود در يک دوره کشت كافي مي باشد.

بدون بو و عاري از آلودگي است.

در رنگ‌آميزي گل و بزرگ‌تر كردن گل و گياهان زينتي موثر است.

در تشديد عطر و اسانس گياهان و گل‌هاي معطر موثر است.

كاهش حجم زباله تا حدود 70 درصد را نيز به دنبال دارد.

 ادامه دارد...

به منظور اينکه پستم زياد طولاني نشه ادامه اين مبحث خواندني (به خصوص اينکه چگونه کارآفريني کنيم) را در روزهاي آينده مي نويسم.

ضحي روستا